O
Bieszczadach
Pasma górskie Bieszczadów zajmują
południowo-wschodni kraniec Polski,
leżą na pograniczu Ukrainy i Słowacji.
Przyjmuje się, że granica Bieszczadów
przebiega od przełęczy Łupkowskiej
na zachodzie do przełęczy Użockiej
na wschodzie, oraz od granicy
ze Słowacją na południu do linii
kolejowej Zagórz - Krościenko
na północy. W części Bieszczadów
leżących na terenie Polski wyróżniamy
następujące pasma górskie:
- Pasmo graniczne, które biegnie
od przełęczy Łupkowskiej, granicą
ze Słowacją po Kremenaros a dalej
na wschód po przełęcz Użocką (granica
z Ukrainą). Najwyższy szczyt tego
pasma to Wielka Rawka - 1307 m
n.p.m.
- Pasmo Wysokiego Działu w skład
którego wchodzi pasmo Wołosani
(1071 m n.p.m.) i Hryszczatej
(997 m n.p.m.).
- Pasmo Połonin ciągnące się od
Smereka (1220 m n.p.m.) przez
Połoninę Wetlińską (1253 m n.p.m.)
i Caryńską (1297 m n.p.m.) po
grupę Tarnicy (1346 m n.p.m.)
i Rozsypaniec, gdzie łączy się
z pasmem granicznym.
- Pasmo Łopiennika (1069m n.p.m.)
i Durnej (979 m n.p.m.)
- Pasmo Otrytu na północ od Sanu
z najwyższym szczytem Trohańcem
(939m n.p.m.).
Z grzbietów Przedgórza Bieszczadzkiego
można wspomnieć nieduże pasmo
Ostrego (804 m n.p.m.) i długi
Wał Żukowa (Holica 762 m n.p.m.).
Główną rzeką polskich Bieszczadów
jest San. Na odcinku bieszczadzkim
ma dorzecze rozwinięte wybitnie
asymetrycznie z przewagą dopływów
lewych, największe z nich to
Wołosaty, Solinka z Wetlinką,
Hoczewka, Osława z Osławicą.
Jedynym większym dopływem prawobrzeżnym
jest Czarny. Granica dorzecza
górnego Sanu stanowi równocześnie
część głównego europejskiego
działu wód, oddzielającego zlewiska
Bałtyku i Morza Czarnego. Do
zlewiska Morza Czarnego należą
Strwiąż i Mszanka ze swoimi
dopływami toczące swoje wody
do Dniestru. Nieomal pośrodku
Bieszczadów spiętrzone zaporami
wody Sanu i Solinki utworzyły
dwa sztuczne zbiorniki - Jezioro
Solińskie i Myczkowieckie.
Klimat Bieszczadów ma charakter
górski o stosunkowo silnych
cechach kontynentalnych. Południowo-wschodnie
wyższe partie gór są chłodniejsze
od pozostałych partii Bieszczadów.
Średnia temperatura roczna oscyluje
tu w przedziale 5 stopni Celsjusza.
W szacie roślinnej Bieszczadów
dominują lasy i tereny zadrzewione,
zajmują one ponad 70% powierzchni.
Osobliwością florystyczną polskich
Bieszczadów jest to, że górną
granicę lasów tworzy regiel
dolny - karłowate buki o poskręcanych
konarach. Brak zupełnie świerkowego
regla górnego i pietra kosodrzewiny.
Połoniny występują od wysokości
ponad 1200 m n.p.m., gdzie dominują
zespoły ubogiej murawy i niskich
krzewinek. Dużo mniejszą powierzchnię
zajmują zarośla olchy kosej
i jarzębiny.
Bieszczadzką osobliwością są
tzw. torfowiska wysokie zasilane
głównie przez opady (w przeciwieństwie
do pospolitych w Polsce torfowisk
niskich, zasilanych przez wody
gruntowe).
Fauna Bieszczadów obejmuje
ponad 230 gatunków zwierząt
kręgowych. Ze ssaków najliczniejsze
są gryzonie: wiewiórki ciemne
i rude, popielice, koszatki,
orzesznice.
Bieszczady są jednym z nielicznych
w Polsce, obok Tatr i Babiej
Góry miejscem występowania niedźwiedzia
brunatnego, szacuje się, że
70% populacji niedźwiedzia w
naszym kraju żyje w Bieszczadach.
Wilki występują w całych Bieszczadach,
a ich liczbę szacuje się na
ponad 100 osobników. Liczbę
rysi określa się na ok. 50 szt.
Jeleń karpacki przebywa głównie
w odległych i rzadko odwiedzanych
kompleksach leśnych. Żubry przebywają
zasadniczo w widłach Sanu i
Wołosatego oraz występują na
stokach Magurycznego w rejonie
Woli Michowej. Z innych ssaków
żyją: dziki, lisy, borsuki,
a nad potokami wydra, a w niższych
partiach gór sarna. Z bogatego
świata ptactwa na uwagę zasługuje
orzeł przedni i orliki. Występuje
tu również płochacz halny i
siwerniak. Znajdują się tu ostoje
puchacza i bociana czarnego.
W 1973 r. po blisko 20-letnich
staraniach utworzono Bieszczadzki
Park Narodowy, zajmuje on obszar
ok. 30.000 ha. Otulinę BPN stanowią
dwa utworzone w 1992 r. parki
krajobrazowe: Ciśniańsko-Wetliński
(ok. 45.000 ha) i Doliny Sanu
(ok. 35.000 ha).
Najciekawsze okazy fauny i
flory bieszczadzkiej można obejrzeć
w Muzeum Przyrodniczym w Ustrzykach
Dolnych.
Najważniejsze drogi w Bieszczadach
to dwie obwodnice tzw. Duża
Obwodnica ukończona w roku 1962
(Lesko - Ustrzyki Dolne - Lutowiska
- Ustrzyki Górne - Cisna - Baligród
- Lesko), oraz Mała Obwodnica
oddana do użytku w roku 1969
która łączy Hoczew z Czarną
poprzez Wołkowyję i Polanę.
Pod koniec lat 70 powstała również
tzw. Droga Karpacka łącząca
Komańczę z Cisną. Przy okazji
tych dużych inwestycji wybudowano
i przebudowano szereg bocznych
odcinków dróg, w chwili obecnej
asfaltową drogą (często nie
najlepszej jakości) można dojechać
praktycznie do każdej miejscowości
w Bieszczadach. W zimie wbrew
potoczym opiniom panującym w
Polsce można dojechać do wszystkich
większych miejscowości bieszczadzkich
(tylko trzeba pamiętać o zimowych
oponach).
Dużą atrakcją Bieszczadów jest
bieszczadzka kolejka leśna.
Główną stacją jest Cisna - Majdan.
Więcej informacji tel. 013/
468 63 35.
Kursy kolejki odbywają się na
trasach: Majdan - Przysłup,
Majdan - Balnica, czas jazdy
w jedną stronę ok 1 godz., ponadto
można zamawiać pociągi specjalne
a także przejazdy drezyną na
powyższych trasach oraz do Woli
Michowej. Na życzenie pasażerów
po wcześniejszym uzgodnieniu
pociąg zatrzymuje się w dowolnym
miejscu trasy.
Bieszczady, choć już nie takie
dzikie jak kiedyś, choć pocięte
siecią dróg i opasane ruchliwą
obwodnicą bieszczadzką zachowały
wiele z dawnego uroku i dzikości.
Ogromne puste przestrzenie połonin,
falujące morze traw, dają złudzenie
wolności i odizolowania od drugiego
człowieka.
Kiedy jechać w Bieszczady,
co do tego wszyscy miłośnicy
Bieszczadów są zgodni - najlepiej
jesienią, gdy liście na bukach
poczerwienieją krajobraz tych
gór nabiera niepowtarzalnego
uroku. Pogoda jest wówczas zwykle
doskonała, nie ma zniechęcających
do wędrówki upałów, a odbywające
rykowisko jelenie dostarczają
niezwykłej leśnej muzyki.
Bieszczady mogą być atrakcyjne
nie tylko latem ale również
zimą. Zwolennicy jazdy na nartach
najlepsze warunki znajdą w Ustrzykach
Dolnych i Weremieniu. Pojedyncze
wyciągi działają w wielu innych
bieszczadzkich miejscowościach
m.in. w Bystrem, Cisnej, Dwerniczku,
Ustrzykach Górnych i Polańczyku.
